داده‌های کیفیت اقلام تعهدی

این فایل شامل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی برای تمامی شرکت‌های بورس و فرابورس ایران است. تمامی مراحل محاسباتی مدل مک‌نیکولز (۲۰۰۲) شامل استخراج جریان‌های نقدی و رگرسیون سال-شرکت (121 شرکت در 13 سال) انجام شده و ستون نهایی «باقی‌مانده‌های مدل» (Residuals) جهت استفاده مستقیم در مدل‌سازی‌های مالی و پایان‌نامه‌های حسابداری آماده‌سازی شده است. منبع داده‌ها صورت‌های مالی حسابرسی شده در سامانه کدال است.

داده‌های کیفیت اقلام تعهدی اکسل از سال 1391 تا 1403

داده‌های کیفیت اقلام تعهدی (Accruals Quality) که بر اساس مدل تعدیل‌شده دیچو و دیچی توسط مک‌نیکولز (2002) محاسبه می‌شوند، از معتبرترین شاخص‌ها برای ارزیابی «کیفیت سود» و «شفافیت اطلاعات مالی» شرکت‌ها هستند. این متغیر نشان می‌دهد که اقلام تعهدی جاری شرکت تا چه حد با جریان‌های نقدی عملیاتی دوره قبل، جاری و بعد تطابق دارند. هر چه این انحراف کمتر باشد، کیفیت اطلاعات حسابداری بالاتر است.

برای پژوهشگران حسابداری و مدیریت مالی، استخراج داده‌های لازم و اجرای مدل رگرسیونی برای محاسبه باقی‌مانده‌ها (Residuals) به تفکیک سال-صنعت، همواره یکی از پیچیده‌ترین و زمان‌برترین مراحل پژوهش است.

در این دیتاست، داده‌های کیفیت اقلام تعهدی به صورت یکپارچه و سالانه برای ۱۲۱ شرکت برتر و فعال بورس و فرابورس ایران گردآوری و پردازش شده‌اند. این داده‌ها بازه زمانی ۱۳ ساله (۱۳۹۱ تا ۱۴۰۳) را پوشش می‌دهند و خروجی نهایی رگرسیون در قالب متغیری آماده برای استفاده در نرم‌افزارهای آماری استخراج شده است.

هدف گروه داده‌پردازی ایران آمار ارائه مجموعه‌ای بدون نقص و آماده (Panel Data) است تا پژوهشگران بدون درگیر شدن با خطاهای رگرسیون، فرمول‌نویسی‌های سخت حسابداری و پاکسازی شرکت‌های فاقد داده، مستقیماً وارد تحلیل پایان‌نامه و مقاله خود شوند.

برای برقراری ارتباط با گروه داده پردازی ایران آمار جهت سفارش داده‌های پژوهش خود از طریق لینک‌های زیر اقدام نمایید.

محتوای فایل اکسل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی (AQ)

فایل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی به صورت پنل دیتا (Panel Data) تنظیم شده و شامل دو شیت اصلی است: شیت «راهنما» که تعاریف عملیاتی هر متغیر در آن درج شده است و شیت «داده‌ها» که حاوی محاسبات رگرسیونی و متغیرهای نهایی است. ۱۲۱ شرکت موجود در این فایل، از فیلترهای حذف سیستماتیک (مانند تغییر سال مالی یا وقفه بیش از ۶ ماه و … ) عبور کرده‌اند تا داده‌ها برای آزمون‌های آماری کاملاً همگن باشند.

در این فایل، تمامی متغیرها از جمله جریان نقد عملیاتی دوره قبل ، دوره جاری و دوره آتی، تغییر در درآمد فروش و اموال و ماشین‌آلات بر اساس «جمع دارایی‌های ابتدای دوره» همگن شده‌اند. این استانداردسازی باعث می‌شود اثر «اندازه شرکت» از مدل حذف شده و باقی‌مانده‌های رگرسیون (AQ) دارای تورم ناشی از بزرگی شرکت نباشند.

چرا ۱۲۱ شرکت انتخاب شده‌اند؟

انتخاب شرکت‌ها در این فایل بر اساس روش «حذف سیستماتیک» انجام شده است. برای محاسبه دقیق کیفیت اقلام تعهدی، شرکت‌هایی انتخاب شده‌اند که دارای ویژگی‌های زیر باشند:

• شرکت‌هایی که در بازه ۱۳ ساله مورد نظر، توقف نماد بیش از ۶ ماه نداشته‌اند.
•  شرکت‌هایی که تغییر سال مالی نداشته و همگی منتهی به ۲۹ اسفند هستند (جهت همگنی در رگرسیون‌های سال-صنعت).
•  حذف شرکت‌های واسطه‌گری مالی، بانک‌ها، بیمه‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری (هلدینگ) به دلیل تفاوت ماهیت اقلام تعهدی در این صنایع.
• توقف بیش از 6 ماه نداشته باشند.

لیست شرکت‌ها و نمادهای تحت پوشش در فایل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی

یکی از مزایای اصلی این دیتاست، پوشش گسترده شرکت‌های تولیدی، صنعتی و دارویی است. در ادامه لیست برخی از مهم‌ترین نمادهایی که داده‌های کیفیت اقلام تعهدی آن‌ها در این فایل موجود است، آورده شده است:

آبسال، آذراب، البرزدارو، الکتریک خودرو شرق، آما، ایران تایر، ایران مرینوس، ایرکا پارت صنعت، باما، بهنوش، بیسکویت گرجی، پارس الکتریک، پارس خزر، پارس سوئیچ، پارس مینو، پتروشیمی خارک، پتروشیمی شازند، پتروشیمی شیراز، پشم شیشه ایران، پلاسکوکار سایپا، تامین ماسه ریخته گری، تاید واتر خاورمیانه، تراکتورسازی، تکنوتار، جام دارو، چادرملو، چرخشگر، حمل و نقل توکا، خاک چینی ایران،

خدمات انفورماتیک، داده پردازی ایران، دارو ابوریحان، دارو اکسیر، دارو امین، دارو رازک، دارو فارابی، داروسازی کوثر، دوده صنعتی پارس، ذغالسنگ نگین، رادیاتور ایران، روز دارو، ریخته گری تراکتور، رینگ سازی مشهد، زاگرس فارمد پارس، زامیاد، سازه پویش، سالمین، سایپا، سایپا آذین، سایپا شیشه، سبحان دارو، سیمان ارومیه، سیمان اصفهان، سیمان بجنورد، سیمان تهران، سیمان خاش، سیمان خزر، سیمان داراب،

سیمان شاهرود، سیمان صوفیان، سیمان قائن، سینادارو، شهید قندی، شیشه دارویی رازی، شیشه و گاز، شیمیایی سینا، شیمیایی فارس، صنعتی بارز، صنعتی بوتان، فرآورده تزریقی، فرآورده های نسوز ایران، فرآوری مواد معدنی، فروسیلیس ایران، فنرسازی زر، فولاد امیرکبیر کاشان، فولاد مبارکه اصفهان، قطعات اتومبیل، قند اصفهان، قند قزوین، کارتن ایران، کارخانجات داروپخش، کاشی تکسرام، کاشی حافظ، کاشی سعدی،

کاشی سینا، کاغذ سازی کاوه، کالسیمین، کربن ایران، کشت و صنعت پیاذر، کمباین سازی، کمک فنر ایندامین، گروه بهمن، گل گهر، لامپ پارس شهاب، لبنیات پاک، لبنیات کالبر، لعابیران، لنت ترمز، لوله و ماشین سازی، محورخودرو، محورسازان، مس باهنر، معادن روی ایران، معادن منگنز ایران، معدنی املاح ایران، مگسال، ملی سرب و روی، ملی صنایع مس ایران، مهرام، مهرکام پارس، مهندسی حمل و نقل پتروشیمی،

مواد داروپخش، موتورسازان تراکتور، نصیر ماشین، نفت بهران، نفت پارس، نورد آلومینیوم، نورد قطعات فولادی، نوش مازندران، نیرو ترانس، نیرو محرکه.

ستون‌های موجود در فایل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی:

📊 فایل اکسل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی شامل ستون‌های استاندارد برای استفاده در تحلیل‌های پنل دیتا (Panel Data) می‌باشد:

• اطلاعات شناسایی: نام شرکت، نماد (Ticker)، صنعت و سال مالی.
• متغیرهای خام: سود خالص، جریان نقد عملیاتی (CFO)، کل دارایی‌ها، فروش و اموال، ماشین‌آلات و تجهیزات (PPE).
• متغیرهای استاندارد شده: تمامی متغیرهای مدل (شامل جریان نقد دوره قبل، جاری و آتی) که بر اساس «کل دارایی‌های ابتدای دوره» همگن شده‌اند.
• خروجی نهایی (Residuals): باقی‌مانده‌های حاصل از رگرسیون که به عنوان شاخص معکوس کیفیت اقلام تعهدی شناخته می‌شود.

کاربردهای پژوهشی داده‌های کیفیت اقلام تعهدی

🧪 متغیر AQ (داده‌های کیفیت اقلام تعهدی) صرفاً یک عدد ساده نیست؛ بلکه یکی از ستون‌های اصلی در تحلیل‌های مربوط به «کیفیت گزارشگری مالی» است. اگر در حال کار بر روی یکی از حوزه‌های زیر هستید، این فایل کلیدی‌ترین ابزار شما خواهد بود:

1. تحلیل کیفیت سود: ارزیابی اینکه سود گزارش شده تا چه حد با واقعیت‌های نقدی شرکت همخوانی دارد.
2. مدیریت سود (Earnings Management): استفاده از باقی‌مانده‌های مدل مک‌نیکولز به عنوان سنجه‌ای برای تشخیص رفتارهای فرصت‌طلبانه مدیریت.
3. حاکمیت شرکتی: بررسی رابطه بین استقلال هیئت مدیره یا مالکیت نهادی با کیفیت اقلام تعهدی.
4. ریسک سقوط قیمت سهام: استفاده از AQ به عنوان یکی از متغیرهای پیش‌بینی‌کننده عدم تقارن اطلاعاتی و سقوط قیمت.
5. هزینه سرمایه: آزمون این فرضیه که آیا شرکت‌های با کیفیت اقلام تعهدی بالاتر، هزینه سرمایه کمتری دارند یا خیر.

با توجه به اینکه محاسبات این متغیر نیاز به داده‌های t-1 (سال قبل) و t+1 (سال بعد) دارد، تیم ما این پیوستگی را رعایت کرده تا شما هیچ سال-شرکتی را به دلیل فقدان داده‌های دوره‌ای از دست ندهید.

📈 ویژگی‌های فنی داده‌های کیفیت اقلام تعهدی

در طراحی و استخراج این فایل، تمامی استانداردهای لازم برای تحلیل‌های پانل دیتا (Panel Data) رعایت شده است تا پژوهشگر بدون هیچ‌گونه اصلاحی، فایل را وارد نرم‌افزارهایی مانند Stata، EViews یا R نماید.

• فرمت فایل: اکسل (xlsx.) با چیدمان ستونی استاندارد.
• بازه زمانی: داده‌های سالانه از سال ۱۳۹۱ تا پایان سال ۱۴۰۳.
• تعداد مقطع: ۱۲۱ شرکت منتخب (بر اساس تداوم فعالیت و شفافیت داده).
• مدل محاسباتی: بر اساس مدل تعدیل شده Dechow & Dichev توسط McNichols (2002).
• واحد سنجش: متغیرهای مالی به «میلیون ریال» و متغیرهای استاندارد شده به صورت «نسبت» (Ratio).
• جامعه آماری: شرکت‌های پذیرفته شده در بورس ایران (حذف شرکت‌های سرمایه‌گذاری، بانکی و بیمه‌ای جهت همگنی داده‌ها).
• آپدیت نهایی: اطلاعات بر اساس آخرین صورت‌های مالی منتشر شده تا اردیبهشت ۱۴۰۵ به‌روزرسانی شده است.

سؤالات متداول (FAQ) درباره داده‌های کیفیت اقلام تعهدی

در این بخش به متداول‌ترین پرسش‌های پژوهشگران در مورد مدل مک‌نیکولز و نحوه استفاده از این فایل پاسخ داده‌ایم:

۱. آیا در فایل داده‌های کیفیت اقلام تعهدی، باقی‌مانده‌های رگرسیون (Residuals) محاسبه شده است؟

بله؛ یکی از مزیت‌های اصلی این محصول این است که برخلاف فایل‌های خام، تمامی مراحل رگرسیون سال-صنعت انجام شده و ستون باقی‌مانده‌ها که همان شاخص کیفیت اقلام تعهدی است، استخراج و در فایل اکسل گنجانده شده است.

۲. برای سنجش داده‌های کیفیت اقلام تعهدی از باقی‌مانده استفاده کنیم یا قدر مطلق آن؟

در اکثر پژوهش‌های داخلی و خارجی، از «قدر مطلق باقی‌مانده‌ها» (Absolute Residuals) استفاده می‌شود. هر چه این عدد بزرگتر باشد، نشان‌دهنده کیفیت پایین‌تر اقلام تعهدی است. شما به راحتی می‌توانید در اکسل با فرمول =ABS() از ستون باقی‌مانده‌ها خروجی بگیرید.

۳. چرا داده‌های بانک‌ها و شرکت‌های سرمایه‌گذاری در این فایل نیست؟

در پژوهش‌های حسابداری، به دلیل تفاوت ماهیت ترازنامه و اقلام تعهدی در شرکت‌های مالی (بانک، بیمه، لیزینگ و سرمایه‌گذاری) با شرکت‌های تولیدی و خدماتی، این صنایع طبق استاندارد علمی از جامعه آماری حذف می‌شوند تا نتایج رگرسیون دچار سوگیری نشود.

۴. آیا داده‌های کیفیت اقلام تعهدی برای استفاده در نرم‌افزار Stata نیاز به پاکسازی دارند؟

خیر؛ چیدمان داده‌ها به صورت پنل دیتا (Panel Data) است. شما کافی است فایل را در Stata فراخوانی کرده و با دستور xtset Ticker Year داده‌ها را شناسایی کنید. تمامی متغیرها در سطح ۱٪ و ۵٪ برای حذف داده‌های پرت (Outliers) بررسی شده‌اند.

۵. متغیرها بر چه اساسی استاندارد (همگن) شده‌اند؟

مطابق با مدل مک‌نیکولز (2002)، تمامی متغیرهای ورودی مدل (جریان نقد، تغییر فروش و PPE) بر اساس «میانگین کل دارایی‌ها» یا «کل دارایی‌های ابتدای دوره» استاندارد شده‌اند تا اثر اندازه شرکت بر کیفیت اقلام تعهدی کنترل شود.